Yapı nizamı nedir?
Yapı nizamı, binanın komşu parsellere göre nasıl konumlanacağını söyler: ayrık, bitişik ya da blok. Nizam, çekme mesafelerini ve kalan alanı doğrudan değiştirir. Aynı emsal ve TAKS ile nizam değişince bina başka yere oturur.
Üç nizam
- Ayrık nizam — bina her kenardan komşu parsel sınırından geri çekilir. Yan bahçe mesafesi burada belirleyicidir.
- Bitişik nizam — bina bir ya da iki yan sınıra bitişik yapılır; o kenarda çekme mesafesi aranmaz.
- Blok nizam — planda tanımlı blok boyutu esas alınır; binanın oturacağı kütle plan üzerinde belirlidir.
Hangi nizamın geçerli olduğu parselin bulunduğu uygulama imar planında yazar.
Nizam, yapılaşabilir alanı değiştirir
Aynı parselde aynı TAKS ve aynı emsal değerleriyle, nizam değiştiğinde binanın oturabileceği alan değişir. Bitişik nizamda yan sınıra dayanan bina, ayrık nizamda aynı yerde duramaz.
Bu yüzden nizam okunmadan çekme mesafeleri de okunamaz: çekme mesafesi hangi kenarda hangi değerin aranacağını nizamdan alır.
Komşu parselin durumu
Bitişik nizamda komşu parselin mevcut yapısı ve ortak sınırın durumu uygulamayı etkileyebilir. Bu, plan notunun ve yönetmeliğin birlikte okunmasını gerektiren bir ayrımdır.
Ön fizibilitede nizamı parselin kendi kaydından ve plan notundan okuyoruz; komşu parselde fiilen ne yapıldığı ruhsat aşamasının konusudur.
Raporda nasıl görünür
Yapı nizamı on kritik mevzuat katmanından biridir. Raporda hangi belgenin kaçıncı maddesinden geldiği ve son kontrol tarihi yazılıdır; doğrulanamazsa kapsam KIRMIZI olur ve sayısal sonuç üretilmez.
BU YAZIDAKİ KAYNAKLAR
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 4 · Tanımlar · RG 03.07.2017/30113 · son kontrol 21.09.2026
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m. 23 · Bahçe mesafeleri · RG 03.07.2017/30113 · son kontrol 21.09.2026
PARSEL GEOMETRİSİ · DEVAMI
- Parsel kenar rolü nedir? Kenar rolü, parselin her bir kenarının ön, yan ya da arka bahçe sayılmasıdır. Roller farklı okunduğunda aynı çekme mesafesi kuralı bambaşka bir alan bırakır. Köşe parselde hangi kenarın ön bahçe olduğu sonucu doğrudan değiştirir.
- Çekme mesafesi neye göre belirlenir? Çekme mesafesi, binanın yol ve komşu parsel sınırlarından ne kadar geride başlayacağını söyleyen kuraldır. Ön, yan ve arka bahçe için ayrı ayrı tanımlanır. Parselinizde yapılaşabilir alanı çoğu zaman TAKS değil bu mesafeler belirler.